Vandaag dus een ietwat ander culinair hoogtepunt online. Iets dat ik eigenlijk voor dit weekend had willen bewaren, maar er zijn nog zoveel dingen om over te schrijven dat er dit weekend nog wel wat culinaire ideeën op de site zullen komen. Zoals in veel huiskamers heb ik hier thuis aan de lopende band  discussies met mijn vader over wat nou bij uitstek de beste tafelsaus is voor…nouja….alle gerechten. Of je het nu hebt over aardappelen, pasta, friet, groenten of vlees, in mijn ogen is ketchup de enige saus die alles aan kan. Mijn vader deelt die mening niet zo echt.

Misschien dat een eigen gemaakte ketchup hem wel over de streep kan trekken. Want vandaag gaan we zelfgemaakte ketchup maken. Kinderlijk eenvoudig, en bij de eerste keer proeven ben je de Heinz ketchup helemaal vergeten. Dat beloof ik je! Al is het natuurlijk wel lastig om Heinz zomaar uit je geheugen te halen….want lange tijd zijn ze voor veel mensen de absolute nummer 1. Heinz is wel verantwoordelijk voor de wereldwijde populariteit van de tomatensaus, al hebben ze de saus zelf niet ontwikkeld. Helaas voor Henry John Heinz stamt het originele recept van ketchup uit China.

Ketchup, dat een Engelse verbastering is van het Chinese woord ketsiap werd rond 1690 voor het eerst in China gegeten. Hier werd een saus gemaakt die bestond uit de pekel van ingelegde vis gecombineerd met kruiden. Deze saus werd 鲑 汁 (Koe-ke-chiap of chiap) genoemd, wat vrij vertaald (鲑) karper (汁) sap betekend. Handelsreizigers, die gek waren op de Koe-ke-chiap, brachten de saus overal met zich mee. In het begin van de 18de eeuw had de saus behoorlijk aan populariteit gewonnen in de Malay staten (Maleisië en Singapore), van waaruit de Britse ontdekkingsreizigers rond 1740 de saus mee brachten naar Engeland.

In Maleisië werd de saus omgedoopt tot kĕchap welke tevens gebruikt werd voor de vorming van het Engelse woord Ketchup. Naarmate de jaren verstreken, ontwikkelde men ook steeds nieuwe versies van de saus. Het duurde echter tot 1800 voordat de versie met tomaten het levenslicht zag. En niet eens door een Chinese, Maleisische of Engelse kok…maar door een Amerikaanse huisvrouw genaamd “Sandy Addison”. Het recept voor de eerste ketchup zag er als volgt uit (bron: Sugar House Book – 1801):

1. Get the tomatoes quite ripe on a dry day, squeeze them with your hands till reduced to a pulp, then put half a pound of fine salt to one hundred tomatoes, and boil them for two hours.
2. Stir them to prevent burning.
3. While hot press them through a fine sieve, with a silver spoon till nought but the skin remains, then add a little mace, 3 nutmegs, allspice, cloves,cinnamon, ginger, and pepper to taste.
4. Boil over a slow fire till quite thick, stir all the time.
5. Bottle when cold.
6. One hundred tomatoes will make four or five bottles and keep good for two or three years.

Lange tijd werd het recept echter als foutief gezien, omdat veel mensen dachten dat tomaten giftig waren. Rond 1824 werd in het gerespecteerd kookboek “The virginia Housefwife” een nieuwe variant op Sandy’s ketchup gepubliceerd. De ketchup werd verrijkt met zoetstoffen zodat de kethup een breder publiek aansprak. Gedurende de 19de eeuw werden er steeds meer recepten bedacht waarin de ketchup steeds populairder werd in de VS. Wat veel mensen niet wisten, was dat de ketchup voor een groot deel uit tomaat bestond. Ketchup had in de VS een veel hogere populariteit dan tomaten. Veel mensen waren namelijk nog van mening dat de tomaat puur vergif was.

In 1876 werd officieel de eerste fles Heinz ketchup gefabriceerd. De fles was nagenoeg meteen een hit, vooral omdat mensen steeds meer gewend waren om tomaten te eten, en ook de tomaat niet meer gezien werd als puur vergif. In 1907 was de fles ketchup al zo populair dat er 12 miljoen flessen van geproduceerd werden per jaar welke naar de afzetmarkt in de VS, Indië, Australië, Zuid Amerika, Japan, Nieuw Zeeland, Zuid Afrika en het Verenigd koninkrijk gebracht werden. Momenteel heeft de fles de hele wereld in een nog groeiend tempo in zijn macht.

Gek genoeg zijn momenteel niet de Amerikanen het meest “ketchup consumerende” volk van de wereld. In Zweden wordt het meest ketchup van de wereld gegeten per inwoner. De Amerikanen zijn wel het meest creatief in het gebruik van ketchup bij maaltijden.

Zo, genoeg geschiedenis over de rode saus! Je zult onderhand wel zo’n honger hebben gekregen van de saus dat we een ultiem lekker gerecht gaan maken. Het is een beetje “Hollands”, maar dat maakt het niet minder leuk. We gaan verse friten maken met verse ketchup! Ik zou je wel adviseren de ketchup eerst te maken, want deze wordt beter in smaak naarmate hij even de kans krijgt om te binden.

Hmmm…patatine fritte guerra

Okay, misschien geen patatje oorlog, maar bloederig wordt het op mijn bord wel altijd als ik begin te strooien. Maar, deze keer (ook voor de foto) maar netjes in een bakje. Buiten het bakje hebben we voor de ketchup de volgende ingrediënten nodig:

• 200 ml. tomatenpuree;
• 140 ml. rode wijn azijn;
• 250 gr. bruine suiker;
• 1 tl. zout;
• 1 rode ui (fijn gehakt);
• 2 teentjes knoflook (gepeld);
• 13 grote donkerrode tomaten (ongeveer 1500 gr. / grof gehakt);
• Olijfolie;
• gedroogde rode chili vlokken.

Zet een sauspan op het vuur en doe olijfolie in de pan. Laat de olie rustig warm worden waarna je de gehakte ui en knoflook voor 5 minuten zacht laat worden. Doe daarna de rode wijn azijn, tomatenpuree, bruine suiker, zout en chili vlokken erbij en laat dit rustig aan de kook komen.

Demp het vuur, en laat de saus ietwat verdampen zodat je ongeveer driekwart van de originele hoeveelheid over hebt. Doe daarna de stukken tomaat erbij en laat de saus gedurende 25 minuten rustig doorkoken. Haal de pan van het vuur en pureer de saus met een staafmixer totdat je een smeuïge saus hebt.

Koel de saus af, en doe hem in (bijvoorbeeld) oude ketchup flessen. Je kunt de saus ongeveer een maand bewaren in de koelkast.

Okay, we hebben nu de heerlijke ketchup…nu nog de frieten! Voor het beste resultaat moet je gebruik maken van een mandoline (of kaarsrecht kunnen snijden). Voor de frieten heb je de volgende ingrediënten nodig:

• 0.5 kg. roodbruine (bak) aardappelen;
• 1 el. olijfolie;
• 0.5 tl. zout;
• 0.25 tl. knoflookpoeder;
• 1 tl. verse oregano;
• Verse zwarte peper.

Verwarm de oven voor op 220 graden, en zet een bakplaat in het midden van de oven. Knip alvast wat bakpapier op grootte en leg het op de bakplaat.

Was de aardappelen schoon en droog ze goed af. Gebruik nu de mandoline om de aardappelen in 0.5 cm frieten te snijden. Doe de frieten in een bak en bestrooi ze met olijfolie, zout, knoflookpoeder, peper en oregano. Vermeng de kruiden goed over de frieten (gebruik desnoods je handen).

Verdeel nu de frieten over de bakplaat en laat ze gedurende 20-25 minuten bakken. Als ze ongeveer 15 minuten in liggen draai je de frieten met een spatel om. Zet aan het einde van de kooktijd de grillstand van je oven aan en laat ze gedurende 3-5 minuten nog even onder de grill liggen. Haal de verse frieten uit de oven en besprenkel ze met wat zout.

Serveer je verse ketchup erbij, zet je een spannende actiefilm op en genieten maar!

Goed, het wordt eens tijd dat we een hardnekkig gerucht uit de wereld gaan helpen. Azië is namelijk niet het enige rijstproducerende continent in de wereld. Wist je bijvoorbeeld dat Italië één van de grootste rijstproducerende landen is van Europa? Veel mensen weten niet dat Risotto een rijstsoort is die actief verbouwd wordt in de Italiaanse provincie Lombardije. Kwalijk nemen kun je dat mensen die dat niet weten natuurlijk niet, want er zijn meer verhalen over de geschiedenis van risotto dan over het bestaan van Sinterklaas.

Eén van de meest vertelde mythen is het verhaal dat Marco Polo de rijst tijdens zijn wereldreizen meegenomen heeft uit China. Maar er gaan ook verhalen dat de Romeinen al rijst verbouwden, of dat Venetiaanse kooplieden de rijst meebrachten uit het voormalige Levant. Een van de meest aangenomen verhalen is dat de rijst in het begin van de tiende eeuw in Sicilië door Arabieren geïntroduceerd werd.

500 jaar later begon men in het Noorden van Italië, in de provincie Piëmonte, met het verbouwen van de Italiaanse Riso. In het lucedioklooster in het plaatsje Trino werd ontdekt dat in de Povlakte de ideale omstandigheden aanwezig waren voor de rijstbouw. Rond 1400 werd hier de rijstbouw officieel gestart. Het succes van de Riso is echter niet alleen toe te schrijven aan de Italianen. Rond de 15e eeuw, toen Lombardije in het bezit was van de Spanjaarden, introduceerde zij een compleet nieuwe bereiding van de Riso. In de Spaanse kookboeken stammend uit die tijd is namelijk terug te vinden dat zij actief gebruik maakten van “Mantequilla” in de bereiding.

In veel recepten vind je de Spaanse bereiding nog terug, maar de Italiaanse variant heeft de laatste decennia een behoorlijke opmars gemaakt. Origineel wordt de versie uit Lombardije eerst gebakken samen met de ingrediënten waarna het een tweetal minuten in de bouillon wordt gekookt, afgewerkt met ofwel boter en Parmezaanse kaas, ofwel kruiden en specerijen. Het woord risotto is overigens ook een verbastering van het Italiaanse Riso, stammend uit het Lombardisch dialect.

Ente Nazionale Risi (de rijstpolitie)

In 1931 werd in Italië de Ente Nazionale Risi opgericht (beter bekend als de Nationale rijst politieautoriteit). De Ente Nazionale Risi is er voor verantwoordelijk dat iedereen die rijst verbouwt en verkoopt de juiste classificatie aanhoudt die gebasseerd is op de grootte van de korrels. Er zijn een viertal classificaties waarin de in Italië verbouwde rijstsoorten kunnen vallen.

1. Riso commune (de huishoudrijst);
2. Riso semifino (rondkorrelige rijst);
3. Riso fino (middelgrote- en standaardrijst);
4. Riso superfino (luxe rijst).

Er zijn heel wat rijstsoorten die gebruikt worden voor risotto. Arborio is één van de meest bekende en gebruikte rijstsoorten. Andere bekende rijstsoorten zijn bijvoorbeeld Carnaroli en Vialone Nano. Soorten die momenteel niet zo populair zijn bij het bereiden van risotto zijn bijvoorbeeld: Alpe, Baldo, Balilla, Cripto, Europa, Faro, Lido, loto, Padano, Ribe, Roma en Sant’Andrea.

Nu je een beetje meer bekend bent met de geschiedenis en de verbouwing van Risotto in Europa, wordt het eens tijd om de risotto eens op het menu te zetten. Traditionele risotto gerechten zijn er genoeg. Risotto alla parmigiana, agli spinaci, alla milanese, alla monzese en alla pilota zijn misschien wel de bekendere recepten.

Maar omdat de lente is begonnen, en het Limburgse heuvelland weer volop in het teken staat van de Asperges gaan we vandaag eens een recept bereiden genaamd “Risotto con Asparagi“, corretto! Risotto met asperges.

Mi preparerò gli il asparagi

Ik weet dat je graag aan het werk wilt gaan, maar toch zullen we nog een aantal boodschappen in huis moeten halen. Neem onderstaande ingrediënten mee van de supermarkt, en zet ze klaar zodat we aan de slag kunnen! Dit recept is overigens voor 6 personen en neemt ongeveer 30 minuten voorbereidingstijd en 20 minuten bereidingstijd in beslag. Valt wel mee toch?

We hebben nodig:

• 400 gr. Vialone nano;
• 400 gr. aspergepunten;
• 40 gr. boter;
• 100 ml. droge witte wijn;
• 120 ml. (bereide groente) bouillon;
• 1 grote ui;
• 1 el. olijfolie.

We beginnen met de asperges. Zorg dat ze goed schoongemaakt zijn, en snijdt ze dan in plakjes. Snijdt de ui doormidden en snipper deze. Bak de ui in een grote braadpan met de boter en olijfolie tot de ui glazig uitziet

Voeg de plakjes asperges toe aan de ui, en bak deze 3 á 4 minuten mee. Let wel op dat de asperges niet aanbakken! Giet de rijst erbij, besprenkel de rijst, ui en asperges met de droge witte wijn. Voeg nu lepel voor lepel de bouillon toe en laat deze goed verdampen. Nadat je alle bouillon hebt toegevoegd zet je het vuur op de hoogste stand en laat je de risotto gedurende twee minuten doorkoken totdat de rijst glazig begint te worden.

Als de rijst gaar is voeg je 50 gram van de boter in plakjes en 50 gram Parmezaanse kaas toe en roer je goed door de ketel. Serveer meteen, en garneer eventueel met wat citroenrasp of stukjes limoen.

Rest mij alleen nog te zeggen, Buon appetito, smakelijk eten…en hopelijk heb je nog wat opgestoken van mijn lesje in Aziatische rijstkunst uit Italië.

Ciao!

La dolce vita

Het feit dat mijn broer in dezelfde maand verjaard heeft ons dit jaar doen besluiten om ons feestje eens samen op één dag te vieren. Het liefst wilde je als kind nog dat de hele dag in het teken van jou stond…als je wat ouder wordt besef je dat het niet zozeer om de dag alleen gaat….maar ook om het plezier dat iedereen (buiten jezelf) beleeft.

Mijn broer had mij gevraagd of ik wat te eten op tafel kon toveren voor onze gasten, dan zou hij er zorg voor dragen dat de gasten voorzien waren van drank en entertainment (al komt die entertainment meestal vanzelf na één of twee glazen alcohol.)

Wetende dat ik graag kook leek me dit een eerlijke deal, dus ruim van tevoren ben ik eens gaan zoeken wat ik allemaal op het menu ging plaatsen.Uiteindelijk blijft het toch een verjaardagsfeest, en zoek je iets waar je de jarige blij mee kunt maken, en nu wist ik dat mijn broer al een aantal keren had aangegeven dat hij mijn tagliatelle alla bolognese lekker vond. Die stond dus sowieso al prominent bovenaan de menukaart, maar wat te doen met voor- en nagerecht.

Bij mij in de familie is het algemeen bekend dat IEDEREEN van tiramisù houdt. Je zou dus gek zijn als je dat niet zou gebruiken op een (Italiaans verjaardags)feestje. Eén probleem is echter dat het bereiden van de klassieke tiramisù bij mij thuis al voorbehouden is aan mijn vader, en daarbuiten aan mijn nichtje. Om hen ook eens te verassen met een vernieuwde tiramisù moest ik dus op zoek naar een waardig alternatief per i dolce. Een speculaas tiramisù lijkt me geen optie zo midden in de lente (al was die ook om te smullen), en voor mijn limoncello/citroen tiramisù was het ook nog te vroeg aangezien dat weer een echt “zomers toetje” is.

Nu had ik een tijd geleden van een kennis een recept gekregen van bosbessen tiramisù. Persoonlijk was ik er niet echt kapot van want het probleem dat je bij bosbessen hebt is dat er teveel smaken door elkaar (dreigen te) lopen. Op zicht is het wel mogelijk om overal een tiramisù van te maken, zolang je de basis van de tiramisù maar niet uit het oog verliest. In een tiramisù moet je namelijk maar vier sensaties proeven. De bite van de savoiardi, het genot van de mascarpone, de plezier van de alcohol en de smaak van de afwerking (koffie, citroen, speculaaskruiden.) Een bosbessen tiramisù ging het dus niet worden.

Maar het had me wel geïnspireerd om eens te gaan kijken naar een andere verwant aan de bosbes. Namelijk de framboos. Oké, het frambozen seizoen is nog niet eens begonnen aan het eind van april, maar het was het proberen zeker waard. De mensen waarmee ik bevriend ben op Facebook waren al redelijk enthousiast nadat ik een aantal foto’s online had geplaatst van de creaties, dus ook voor hen zet ik nu het recept online zodat jullie zelf ook thuis deze heerlijke frisse tiramisù kunt presenteren aan familie, vrienden of bezoek!

Vandaag hebben we sinds een lange tijd weer wat heerlijke dolce op het menu staan, namelijk: “Tiramisù al lampone.”

Iniziamo con i dolci

Voor onze frisse tiramisù moeten we wel nog wat boodschappen doen. Mocht je vinden dat de ingrediënten (zoals bijvoorbeeld de frambozen) ietwat aan de dure kant zijn, dan kun je in het vriesvak bij je supermarkt diepgevroren frambozen vinden. Deze worden in pakken van 200 á 250 gr. verkocht, ideaal om te gebruiken in deze tiramisù.

Dit recept is goed voor acht porties tiramisù.

• 500 gr. frambozen (voor de puree);
• Suiker;
• 250 ml. slagroom;
• 250 gr. mascarpone;
• 1 vanillestokje;
• 250 ml. zoete witte wijn;
• 175 gr. savoiardi;
• 100 gr. frambozen (voor de garnering);
• Staafmixer, whiskyglazen, soepbord.

We gaan beginnen aan de frisse smaaksensatie. Let wel op! Ik heb bij de ingrediënten geen hoeveelheid bij de suiker geplaatst. Dit komt omdat je dit na smaak moet doen. Proef dus goed voordat je de puree verwerkt in de tiramisù.

We beginne met het pureren van de frambozen. Leg de frambozen ruim van tevoren op een bord zodat ze goed kunnen ontdooien. Doe de frambozen in een bak en pureer ze fijn met een staafmixer. Maak de frambozen puree op smaak met suiker, maar zorg ervoor dat de puree niet te zoet is.

Klop de slagroom stijf en halveer het vanillestokje. Schraap met een stokje al het vanille extract uit het stokje. Roer de mascarpone los met twee eetlepels wijn, het merg van het vanillestokje en twee eetlepels suiker. Spatel daarna de slagroom kort erdoor.

Halveer de savoiardi zodat je eenvoudig een bodem kunt leggen in het glas, maar voordat je ze in een glas doet leg je een bodem wijn op een bordje en dep je de savoiardi een paar seconden in de wijn zodat ze goed de wijn op kunnen nemen. Leg een bodem in de glaasjes en leg daarboven een laagje mascarpone.

Schep een laag frambozen puree erop, en dep weer een laag savoiardi in de wijn. Leg wederom een laag savoiardi, met daarop de  resterende mascarpone. Als garnering leg je een aantal losse frambozen op de tiramisù. Dek de tiramisù af en zet hem minimaal een drie uur in de koelkast. Zodra je de tiramisù opdient kun je dit extra garneren door bijvoorbeeld een blaadje munt toe te voegen.

Ik zou zeggen, geniet van je overheerlijke frambozen tiramisù! Mocht je de tiramisù bijvoorbeeld een beetje minder calorierijk willen maken, dan kun je bijvoorbeeld de mascarpone vervangen door magere kwark.

buon appetito!

Maar vaak wordt de lasagne volgens traditioneel recept gemaakt, alhoewel…dat denken veel mensen. Lasagne is echter voor de italianen hetzelfde als aardappelen voor de Nederlanders (en friet voor de Belgen). Lasagne moet je meer zien als een aanvulling op vlees en groenten, en niet zozeer een hoofdgerecht “an sich”. Buiten het feit dat we het gerecht hier misschien een beetje ophemelen, kun je je creativiteit met lasagne volledig de vrije loop laten gaan. Lasagne laat zich namelijk net zo makkelijk aan een seizoen aanpassen als de aardappel zich laat gebruiken voor de Nederlandse vier seizoen creaties.

Gelukkig kun je dus net als bij de verschillende pastaschotels een waar feest op tafel toveren met lasagne. Lasagne heeft net als pasta een lange geschiedenis in de Italiaanse keuken, maar wat veel mensen niet weten is dat de naam lasagne niet stamt uit Italië, maar dat het gerecht voor het eerst beschreven werd in de Griekse kookboeken. Lasagne staat voor λάγανον (lasanon), dat “platte deegkoek” betekend.

De naam lasagne wordt in een tweetal varianten door Nederlanders veelal gebruikt. Sommige mensen noemen het lasagna, andere noemen het lasagne. Het ligt een beetje aan de situatie wat de correcte manier van schrijven is. Praat je over een enkel blad dan schrijf je “lasagnablad” (enkelvoud, dus met een A), heb je het over meerdere bladeren (een schotel) dan schrijf je “lasagneschotel” (meervoud, dus met een E), net als bij “meisje” (ragazza - enklv.) en “meisjes” (ragazze - mrvd.)

Net als in de spelling kun je lasagne op een tweetal manieren verkrijgen. Dit komt doordat er in het zuidelijke deel van Italië voldoende griesmeel tot de beschikking was. Omdat griesmeel lange tijd vrij schaars was in de noordelijke provincies werd lasagne hier in plaats van met griesmeel en water gemaakt van bloem en ei. Tegenwoordig worden veel verse lasagne’s gemaakt met bloem en ei. De griesmeel variant wordt alleen nog bij hoge uitzondering gemaakt, vooral omdat het een speciale bereiding vergt.

Lasagneschotel gemaakt met meerdere lasagnabladen.

Genoeg Italiaanse spelling- en grammaticaregels. Afgelopen week had ik dus zin om eens een heerlijke lasagne op tafel te zetten. Lasagne staat er niet echt bekend als een “low-fat” gerecht, maar gelukkig kun je met dit recept best wel een keer (of twee) zondigen. Standaard zit in een eenpersoons portie van deze lasagne ongeveer 550kcal (tegenover de 950kcal van een kant-en-klaar lasagne).

Ik zal je aan het einde van het recept nog een aantal tips geven hoe je het aantal calorieën nog verder omlaag kunt brengen. Let wel op, het is natuurlijk wel zo dat je flink moet inboeten aan smaak als je de lasagne caloriearm wilt maken. De keuze is geheel aan jou!

De lasagne die we vandaag op het menu hebben staan is speciaal gemaakt met verse bladspinazie en muskaatpompoen (verkrijgbaar bij de supermarkt of professionele groenteman.) Omdat ik met een gebrek aan creativiteit zit qua namen noemen we de lasagne van vandaag heel simpel “lasagne con spinaci e zucca” (klinkt sexy cool genoeg, niet?)

Gli dèi sono pronti per iniziare

Va bene! We gaan beginnen met het bereiden van deze speciale, low-fat, en vooral lekkere en gezonde lasagne. We hebben natuurlijk een (behoorlijk) aantal ingrediënten nodig om ons godenmaal te bereiden. Wat hebben we allemaal nodig?

• 1 middelgrote muskaat of flespompoen ((ongeveer 800-1000 gr.), geschild, ontpit en in blokjes gesneden (bewaar de zaadjes!) – of een portie tussen de 600-800 gr. bevroren blokjes pompoen);
• 1 el. + 1 tl. olijfolie (verdeeld);
• 3 tl. gedroogde oregano;
• 2 tl. verse tijmblaadjes of 1 tl. gedroogde tijmblaadjes.
• 2 tl. groentebouillon;
• 3 preien, in dunne plakjes gesneden, of 1½ grote zoete uien;
• 4 tenen knoflook (fijngehakt);
• 1 grote wortel (fijngehakt);
• 1 stengel bleekselderij (fijngehakt);
• 2 blikken van 400 gr. tomaten in blik (persoonlijk vind ik die van Heinz het beste);
• 400 gr. verse spinazie (gewassen in water, en daarna goed gedroogd);
• 50 gr. pijnboompitten (mooi goudbruin geroosterd in een droge pan);
• 150 gr.  biologische cottage cheese (of vetvrije cottage cheese, of de helft van beide);
• 1/8 tl. vers geraspte nootmuskaat;
• Schil van een halve citroen;
• 1 pak verse of gedroogde lasagnevellen (eventueel volkoren).

Optioneel kun je ook nog aan de lasagne de volgende ingrediënten toevoegen:

• 1 bol biologische mozzarella (in plakjes gesneden);
• 1 el. honing;
• 6-8 gedroogde zwarte olijven;
• Parmezaanse kaas (voor de afwerking).

Allereerst gaan we beginnen met de bereiding van de saus. Doe 1 el. olijfolie in een middelgrote pan en verwarm de olie op gemiddeld vuur langzaam op. Doe 2/3 van de gehakte prei samen met de helft van de knoflook in de pan en laat de groenten gedurende vijf minuten langzaam zacht worden. Roer geregeld in de pan zodat er niets aanbrandt. Voeg de stukjes wortel, selderij en twee tl. oregano toe en laat het zachtjes voor ongeveer 10 minuten bakken.

Voeg na 10 minuten de tomaten in blik toe, en breng snel aan de kook. Zodra de saus aan de kook is breng je het vuur weer terug op een laag niveau en laat je het rustig doorsudderen terwijl je af en toe door de saus roert. Laat de saus ongeveer een uur doorsudderen op laag vuur en voeg eventueel een beetje honing, zout en peper toe en breng de saus op  smaak. De honing is overigens optioneel en zorgt voor een erg zoete smaak. Als je dit liever niet wilt, laat deze dan achterwege.

Terwijl de saus langzaam op smaak aan het komen is stoom je de blokjes pompoen gedurende 15 minuten, of in iedere geval totdat ze lekker zacht zijn geworden. Pureer de blokjes pompoen en zet ze even apart. Bewaar ook wat van het water van de pompoen als smaakmaker. Nadat de saus een uur lekker heeft gesudderd laat je hem afkoelen en mix je de saus met een staafmixer tot een gladde substantie.

Doe nu de over gebleven prei samen met een eetlepel olijfolie en de resterende knoflook en tijm in een pan en laat deze rustig koken totdat de prei glazig wordt. Meng de gekookte prei in de gepureerde pompoen en voeg stapsgewijs beetje bij beetje wat van het pompoenwater toe zodat je een losse saus krijgt.

Nu op naar de groente waar we grote spierballen van krijgen. Alhoewel…onderzoekers zijn erachter gekomen dat tijdens het onderzoek een kleine rekenfout in het resultaat is geslopen, nadelig voor spinazie want het blijkt dus helemaal niet zo bol te staan van ijzer als dat in eerste instantie aangenomen werd. Het is zelfs zo dat een tomaat meer ijzer bevat dan spinazie. Nu ik er zo over nadenk kan het gewoon niet anders dan dat mijn grote jeugdheld popeye veel lasagne met verse tomaten en spinazie heeft gegeten om zulke spierballen te krijgen (zucht…jeugdsentiment).

Je kunt nu de keuze gaan maken tussen de biologische cottage cheese, of vetvrije cottage cheese (of allebei natuurlijk.) Maak je dit recept voor kinderen, dan zou ik je vooral adviseren om geen gebruik te maken van de biologische cottage cheese. Sterker nog, als je bijvoorbeeld ricotta in huis hebt, zou ik je adviseren om deze te gebruiken in plaats van de cottage cheese. Cottage cheese heeft namelijk de gewoonte om zich nogal te misdragen in smaak en te resulteren in “draadjes kaas” na het koken in de oven. Mocht je daar geen problemen mee hebben, dan kun je de cottage cheese met een staafmixer goed klein pureren.

Hak de spinazie in kleine stukken en voeg de kaas / ricotta, citroenschil, nootmuskaat, groentebouillonpoeder en geroosterde pijnboompitten toe in een middelgrote kom en ze deze even apart. Het wordt namelijk al langzaam tijd om de oven voor te bereiden. Laat de heteluchtoven alvast voorverwarmen op 180 graden celcius en zoek alvast een mooie schaal waarin je je lasagne kunt gaan stapelen.

Potverdrie, we zijn alweer aangekomen bij het creëren van “il capolavoro”. De ovenschaal die je hebt uitgekozen voor je lasagne moet wel aan een aantal minimum eisen voldoen. Nouja, eigenlijk maar 1. Hij moet ongeveer 30x20cm in lengte/breedte en ongeveer 7cm diep zijn.

Op de ingevette ovenschaal leg je eerst een laag tomatensaus. Leg daarboven een laag lasagnebladen en verdeel daarboven de laag pompoenmengsel. Leg weer een laag lasagnebladen met daarboven het spinazie mengsel. Voeg nog een laag lasagnebladen toe en dek de lasagne geheel af met de overgebleven tomatensaus.

Je kunt voor de afwerking kiezen uit twee opties, ik heb ervoor gekozen om plakjes mozzarella op de bovenkant te leggen met in het midden een zwarte olijf en wat Parmezaanse kaas als afwerking. Maar je kunt bijvoorbeeld ook ervoor kiezen om alleen geraspte Parmezaanse kaas over de lasagne heen te strooien of alleen de mozzarella te gebruiken.

Als afwerking doe je nu een laag aluminiumfolie over de schaal (die mee kan in de oven). Spray de folie in met wat olijfolie mocht de folie op de mozzarella kaas liggen zodat deze niet samensmelten (geeft nogal een vervelende plastic smaak.) Laat de lasagne nu in de verwarmde oven voor 30 minuten op 180C bakken en haal de folie van de lasagne. Laat hem nu nog een 15 minuten doorkoken in de oven totdat de kaas begint te verkleuren. Voordat je de lasagne gaat aansnijden adviseer ik je deze een 5 tot 10 minuten te laten rusten zodat hij zich wat beter laat snijden.

(Aanvulling 1:) Geroosterde pompoen zaadjes: Nadat je de zaadjes uit de pompoen hebt gehaald doe je deze op een bord met wat paprikapoeder of zwarte peper. Laat ze gedurende tien minuten met de lasagne meeroosteren in de oven, of totdat de zaadjes beginnen te “poppen”. Doe de zaadjes op een frisse salade als bijgerecht.

(Aanvulling 2:) Vegetarische lasagne: Natuurlijk zit er geen vlees in deze lasagne. Maar als je hem helemaal “vegan” wilt maken, dan kun je de cottage cheese vervangen door bijvoorbeeld tofu. Daarnaast kun je de kaas bovenop achterwege laten.

Dit recept is genoeg voor 8 personen. Je kunt de lasagne maximaal twee dagen bewaren in de koelkast. Maar hij is natuurlijk het lekkerst als hij meteen na bereiding opgegeten wordt. Het is niet voor niets dat Italianen waarde hechten aan het “Buon Cibo, Buon Vino, Buoni Amici” ritueel. Goed eten, goede wijn en goede vrienden. Serveer dit gerecht daarom het liefst met een droge rode wijn (bijvoorbeeld een montepulciano d’abruzzo), en het liefst met zoveel mogelijk vrienden =).

Bon appetito!

Eén voordeel wat je hebt als je lente schoonmaak gaat doen in de keuken is dat je soms ingrediënten tegenkomt in de kast waar je niet meer van wist dat je ze in huis had. Bij mij start de voorbereiding van een gerecht altijd door eerst te kijken in de koelkast in de keuken of de garage of in de vriezer in de garage of de zolder, en van daaruit bekijk ik waar ik het avondeten van ga bereiden. Gisteren ging dat eens andersom.

Tijdens het uitmesten van de voorraadkasten kwamen er een aantal vergeten ingrediënten zoals ingemaakte kappertjes en zwarte olijven alsook een chilipeper tevoorschijn. Na het schoonmaken van de specerijen kast kwamen we tot de ontdekking dat er nog wat tijm op het punt stond om over de datum te gaan. Creativiteit werd dus geprikkeld, want het zijn niet bepaald ingrediënten die samen een ideale basis zijn voor een voedzame maaltijd.

Maar gelukkig kwam ik in de garage toch nog een paar artisjokken tegen die perfect paste in mijn pastaschotel. Ik heb zelf altijd een haat-liefde verhouding gehad met artisjokken. Als ik ze vroeger zag liggen in de voorraad dan was ik er nooit echt kapot van. Bij sommige groentes heb je altijd wel een creatieve ingeving, zoals bijvoorbeeld bij courgette, aubergine, broccoli en zelfs bij wortel…maar artisjok heb ik nooit in een hokje kunnen plaatsen. Misschien maakt dat het daarom zo’n interessante groente om te gebruiken in een pastaschotel.

Jarenlang heb ik artisjok ook vermeden in mijn gerechten of de gerechten die mijn ouders op tafel toverden. Maar dankzij een vriend van me heb ik het toch maar eens een poging gewaagd toen hij de groente aan me introduceerde in één van zijn authentieke pizza’s. Ik denk daarom dat hij dit gerecht ook zeer zeker kan waarderen. Want vandaag gaan we “Piatto vegetariano di avanzi con carciofi” maken. Om je vingers bij af te lekken, dat beloof ik je!

De Cynara scolymus, zoals de artisjok officieel heet, is familie van de distel. Net als de kardoen kun je bij de artisjok een klein deel van de plant eten. Gelukkig voor ons is de artisjok het hele jaar door verkrijgbaar bij supermarkten en de groenteman, maar in Nederland wordt de groente in de maanden augustus en september pas geoogst. In de zuidelijke landen is de artisjok een veelgebruikt ingrediënt in de pasta’s en pizza’s maar ook in de Spaanse en Portugese keuken is de artisjok een welkome gast!

Er is lange tijd onduidelijkheid geweest over de oorsprong van de artisjok. Experts dachten dat de artisjok oorspronkelijk uit Italië komt, maar archeologisch bewijs heeft aangetoond dat ze haar oorsprong vindt in het mystieke Egypte. Toen artisjokken voor het eerst in Egypte gebruikt werden was het voornamelijk het zoete hart dat als lekkernij gebruikt werd.

De groente had ook een nogal exclusieve status onder het volk, en heeft dit, ondanks de massale productie, nog steeds een beetje in veel landen. Schotland (een land waarvan de distel de nationale bloem is) is één van de grootste producenten van de artisjok. Dankzij de massale productie is het sinds tientallen jaren ook voor ons gewone “stervelingen” mogelijk om gebruik te maken van artisjokken in onze keuken.

Artisjokken zijn een bron van foliumzuur wat ervoor zorgt dat je lichaam voldoende rode en witte bloedlichaampjes kan aanmaken. Daarnaast zorgen de vitamine B3, B5, kalium, mangaan (goed voor je energie), biotine (voor een soepele huid) en zink dat de groenten een bron van goedheid is voor je lichaam. De relatief grote hoeveelheden B-vitamines in de artisjok zorgen voor meer energie en een betere alertheid. Daarnaast staat de groente er ook om bekend een positieve uitwerkingen te hebben bij mensen die behandeld worden aan bepaalde vormen van kanker.

Al met al dus zeker de moeite waard om aan het menu toe te voegen. Vandaag gaan we eens beginnen met onze vegetarische kliekjesschotel met artisjok, oftewel onze “Piatto vegetariano di avanzi con carciofi!”

Abbastanza teoria, cerchiamo di iniziare a cucinare!

Gelukkig had ik alle ingrediënten (met hulp van mamma’s lente schoonmaak) nog hier in huis staan. Mocht je zelf niet het geluk hebben en nog een paar verloren potten vinden dan heb je dit nodig voor de pastaschotel.

• 5 / 6 middelgrote artisjokken;
• Sap van twee citroenen, verdeeld;
• Fijn geraspte citroenschil;
• 2 el. olijfolie (plus wat extra voor te koken);
• 2 el. verse citroentijm of gewone tijm;
• 300 gr. penne of fusilli (liefst verse, anders gedroogde);
• 100 gr. oud wit brood zonder de korstjes (liefst van vers brood, anders van voorverpakt);
• 16 zwarte olijven (ontpit en in plakjes gesneden);
• 3 dikke tenen knoflook (gepeld en fijngehakt);
• 2 volle eetlepels kappertjes (als ze gezouten zijn even afspoelen);
• 1 chilipeper (zaadlijst verwijderd en in stukken gesneden);
• Zeezout en versgemalen zwarte peper.

We gaan ons allereerst begeven aan het hoofdingrediënt van onze pastaschotel. Vul een kom met water en doe hier het sap in van één citroen. Dit zuurbad gaat dadelijk gebruikt worden om de artisjokken in te plaatsen als we ze ontdaan hebben van alle onbruikbare bladeren.

Spoel de artisjokken af onder de kraan en zorg dat je ze goed schoon hebt gemaakt als je begint met het afbreken van de buitenste bladeren. Naarmate je meer bladeren afbreekt van de artisjok, zie je dat je steeds meer een witte kleur krijgt. Zodra je het punt hebt bereikt dat de bladeren meer wit zijn getipt met een beetje groen dan is dit het teken dat je artisjok klaar is voor zijn zuurbad.

Het lijkt nogal zonde om zoveel bladeren af te breken van de artisjok, maar ik kan je wel uit ervaring zeggen dat meedogenloosheid bij deze groente zeker positief uitwerkt in de smaak en bereiding. Vooral de buitenste bladeren staan erom bekend taai te worden als ze gekookt worden. Dit kunnen we absoluut niet gebruiken, dus liever eraf, dan straks elastiek te moeten eten.

Zodra je een volledige witte artisjok overhebt met een restje groen snijdt je met een keukenmes het resterende groen weg, en snijdt je de artisjok in de lengte doormidden. Als je de artisjok nu op de rug hebt liggen verwijder je met een keukenmes de bleke bladeren die naar de kern lijken te krullen. Ook alle omliggende paarse bladeren mogen verwijderd worden, dit omdat deze een smaak geven aan het gerecht welke we liever niet willen.

In het midden zie je de “sjok”, de daadwerkelijke bloem. Deze mag je ook verwijderen net als een groot deel van de steel van de bloem. Als je alles ontdaan hebt van de artisjok, leg deze dan één voor één in het zuurbad. Het lijkt in eerste instantie veel werk per artisjok, maar nadat je er één hebt gedaan wordt het een stuk eenvoudiger en ik beloof je dat je vrij snel een handigheid krijgt in het bewerken van de resterende artisjokken.

Als je alle artisjokken hebt verwerkt breng je een pan water aan de kook en doe je de artisjokken erin. Laat ze voor een 15 tot 25 minuten rustig sudderen. Bij artisjokken is het altijd maar de vraag hoe lang ze moeten koken, omdat dit nogal verschilt per artisjok. Leeftijd en grootte spelen namelijk een grote invloed op de kooktijd van de artisjok. De artisjok is goed als je een blad uit het hart gemakkelijk kunt verwijderen uit de groente. Laat ze goed uitlekken en drogen op keukenpapier.

Dit wordt het lastige gedeelte. Doe het oude wit brood een korte tijd in een keukenmachine en maak er kleine stukjes van (zoals de bovenstaande foto). In een hete koekenpan doe je een eetlepel olijfolie en legt de broodkruimels erin. Laat de kruimels een beetje bruin worden en zorg dat je goed roert zodat de kruimels niet verbranden. Doe de geraspte citroenschil en de chili erbij en laat deze nog een minuutje meebakken in de pan. Haal de broodkruimels uit de pan en zet ze op een bordje even apart.

Doe de resterende olijfolie in de koekenpan en doe de kappertjes, knoflook, citroen tijm, olijven en artisjokken in de pan en laat ze voor vijf minuten bakken in de pan. Ook hier roer je regelmatig in de pan zodat je ingrediënten niet aanbakken. Terwijl je ingrediënten nu druk bezig zijn met hun geur te verspreiden en mamma gek te maken door rotzooi te maken in de pas gepoetste keuken met het spetteren, kook je de pasta volgens aanwijzing al-dente af. Zet de pan met artisjok en olijven halverwege de kooktijd van de pasta even van het vuur en houdt de boel warm door er een deksel op te plaatsen.

Giet de pasta af nadat deze al-dente is gekookt, en doe wat olijfolie erop (als je dit wilt natuurlijk), giet het resterende citroensap erover en doe dit in de pan met de artisjokken en overige groenten. Breng op smaak met wat peper en zout en serveer bij iedere portie je broodkruimels en eventueel wat Parmezaanse kaas.

Ik hoop wel dat ik je geen complex heb aangepraat met het ontleden van de artisjokken. Dit is namelijk een lastig karwij en vooral in het piekseizoen van de groente (tussen juni en november) is dit een klusje dat zeker wat tijd vergt. Vooral omdat de artisjok dan wat groter in omvang zijn.

Dit recept is goed voor vier personen. Mocht je al fan zijn van de artisjok, dan kun je eventueel wat meer van de groente gebruiken in het recept. Ik heb er 5 gebruikt omdat ik helaas maar een beperkte hoeveelheid in voorraad had. Verder kun je het gerecht opfleuren met bijvoorbeeld wat gehakte knoflook of peterselie. Creativiteit is bij dit gerecht zeker weten een welkome aanvulling! Het is niet voor niets vegetarische kliekjesschotel =)

Zoals je gewend bent van mij kun je onderaan bij Downloads een “Printfriendly version” downloaden, ik zal binnenkort ook een verkort recept aanbieden in de downloads.

Rest mij alleen nog te zeggen, bon appetito!